miftahcairo.com

ثالثا : الحديث المنقطع

สาม :ฮะดีษมุนกอเตียะอ์

            นิยามคำว่า มุนกอเตียะอ์ ตามหลักภาษา คำว่า มุนกอเตียะอ์เป็นอิสมุลฟาอิ้ล ของคำว่า انقطع(อินก่อตออะ) ยกตัวอย่างเช่น (انقطع الحبلُ) เมื่อเชือกขาดออกจากกัน ดังนั้นคำว่า มุนกอเตียะอ์ จึงเท่ากับคำว่า (منْفَصِل)  มุนฟะซิ้ล ซึ่งขาดตอน

            นิยามฮะดีษมุนกอเตียะอ์ตามศัพท์บัญญัติ

            นิยามที่หนึ่ง :ฮะดีษมุนกอเตียะอ์ คือฮะดีษที่มีผู้รายงานหนึ่งคน หรือมากกว่านั้นหลุดร่วงไปกลางสายรายงาน เป็นการหลุดร่วงที่ไม่ติดต่อกัน

            ดังนั้นฮะดีษมุรซัล มุอัลลัก และมัวะอ์ดอลจึงไม่เข้าอยู่ในคำนิยามนี้

และคำนิยามนี้เป็นคำที่ได้รับการยอมรับยิ่งกว่าคำนิยามอื่น เพราะจะไม่เข้าอยู่ในคำนิยามนี้ ฮะดีษที่สายรายงานขาดตอนทุกรูปแบบ

นิยามที่สอง :ฮะดีษมุนกอเตียะอ์ คือฮะดีษที่มีสายรายงานไม่ติดต่อกัน ไม่ว่าการขาดตอนของสายรายงานจะเกิดขึ้นจากด้านใดก็ตาม

ดังนั้นฮะดีษมุนกอเตียะอ์ทุกรูปแบบจึงเข้าอยู่ภายใต้คำนิยามนี้ ไม่ว่าจะเป็นฮะดีษที่ซอฮาบะห์หลุดร่วงไป และที่ตาบิอีนหลุดร่วงไป หรือเป็นฮะดีษที่ทั้งซอฮาบะห์ และตาบิอีนหลุดร่วงไป แม้กระทั่งฮะดีษที่สายรายงานทั้งหมดหลุดร่วงไปก็จะเข้าอยู่คำนิยามนี้ด้วยเช่นกัน ดังนั้นคำของผู้เรียบเรียงที่กล่าวว่า :ท่านรอซูลุ้ลเลาะห์ (ซ.ล) ได้กล่าว... ก็จะเข้าอยู่ในคำนิยามนี้ด้วย แม้ผู้เรียบเรียงจะเป็นคนในยุคหลังก็ตาม

และมุนกอเตียะอ์โดยความหมายนี้ก็จะสอดคล้องกับความหมายของมุรซัลตามทรรศนะของนักนิติศาสตร์ และนักวิชาการรากฐานนิติศาสตร์โดยที่พวกเขาใช้คำว่า มุรซัล กับฮะดีษที่มีสายรายงานไม่ติดต่อกัน ไม่ว่าการขาดตอนของสายรายงานนี้จะเกิดขึ้นที่ด้านใดก็ตาม และหลุดร่วงไปเป็นจำนวนกี่คนก็ตาม

ข้อกำหนดของฮะดีษมุนกอเตียะอ์ :ฮะดีษมุนกอเตียะอ์เป็นฮะดีษดออีฟ เพราะผู้ที่หลุดร่วงไปจากสายรายงานนั้นไม่มีผู้ใดรู้จักตัวตน และสถานภาพของเขา จึงเป็นไปได้ว่าเขาจะเป็นคนดออีฟ ยิ่งไปกว่านั้นก็คือเขาอาจเป็นคนที่ชอบโกหกก็ได้ และได้กล่าวมาแล้วว่าเงื่อนไขของฮะดีษที่จะได้รับการรับรองนั้น ผู้รายงานฮะดีษทุกคนในสายรายงานต้องเป็นผู้ที่มีคุณธรรม มีความจำแม่นยำ - ผู้ที่หลุดร่วงไปจากสายรายงานนั้นเมื่อไม่รู้จักตัวตน แล้วจะรู้จักสถานภาพของเขาได้อย่างไร ? - เช่นเดียวกับกรณีที่ในสายรายงานมีผู้รายงานที่ไม่ระบุชื่อ ดังนั้นทั้งตัวตนและสถานภาพของเขาก็ไม่มีใครรู้จัก ดังนั้นการกล่าวถึงผู้รายงานอย่างคลุมเครือ ก็เหมือนกับไม่ได้กล่าวนั่นเอง

จะรู้ว่าสายรายงานขาดตอนได้อย่างไร ?จะรู้ว่ามีการขาดตอนในสายรายงานด้วยประการหนึ่งประการใดดังต่อไปนี้ :

1- มีประวัติแน่ชัดว่าผู้รายงานฮะดีษเกิด ภายหลังจากครูที่เขารายงานฮะดีษจากครูคนนี้ได้เสียชีวิตไปแล้ว

2-     ผู้รายงานฮะดีษกล่าวอย่างชัดเจนว่า สายรายงานขาดตอน เช่น เขากล่าวว่า (ฉันถูกเล่าให้ฟัง)  จากคนๆนั้น หรือ (ฉันได้ทราบ) จากคนๆนั้นว่า…

3- เป็นที่แน่ชัดว่าการพบปะกันระหว่างผู้รายงานฮะดีษกับครูของเขาไม่อาจเกิดขึ้นได้ เช่นผู้รายงานเป็นชาวอียิปต์ ส่วนครูของเขาเป็นชาวอิรัก และชาวอียิปต์คนนี้ไม่เคยเดินทางไปอิรัก และครูชาวอิรักก็ไม่เคยเดินทางไปอียิปต์ และคนทั้งสองไม่เคยพบกันไม่ว่าในที่ใด

4- ผู้นำในวิชาการฮะดีษท่านหนึ่งระบุชัดเจนว่า ผู้รายงานฮะดีษไม่เคยได้ยินครูของเขา และไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดขัดแย้งในเรื่องนี้

• < ต่อไป
• ต่อไป >