miftahcairo.com

 ราชวงศ์อับบาซียะห์

จะเห็นได้ว่าเป็นยุคที่มีความเจริญรุ่งเรือง

และมีการตื่นตัวทางด้านวิชาการเป็นอย่างมาก

มีการส่งเสริมสนับสนุนนักปราชญ์ นักวิชาการนักวรรณคดี

ราชวงศ์อับบาซียะห์ ( ฮ.ศ. 132 – 656 )

          ราชวงศ์อับบาซียะห์ถูกสถาปนาในปี ฮ.ศ. ที่132 ( ค.ศ. 750 ) ภายหลังจากความเสื่อมโทรมของ

ราชวงศ์อุมัยยะห์ สมัยคอลีฟะห์มัรวาน บุตร มูฮำหมัด  ซึ่งสาเหตุสำคัญที่ทำให้ราชวงศ์อุมัยยะห์ถึงจุด

เสื่อม      และล่มสลายไปในสมัยคอลีฟะห์มัรวานบุตรมูฮำหมัดก็คือ มุสลิมได้แบ่งออกเป็นเชื้อชาติอาหรับ

และอัล-ม่าวาลี ( หมายถึงผู้ที่ไม่ใช่อาหรับที่เข้ารับอิสลาม )

           เหตุที่ พวกอัล-ม่าวาลีได้กลายเป็นปฏิปักษ์ต่อราชวงศ์อุมัยยะห์ก็คือ พวกเขาไม่ได้รับสิทธิเท่าเทียม

กับชาวอาหรับ  และในขณะที่ปัญหากำลังดำเนินไปอย่างรุนแรงนั้น ขบวนการของพวกอับบาซียะห์ก็ได้ยื่น

มือเข้ามาช่วยเหลือพวกอัล-ม่าวาลี ทั้งนี้เพื่อหวังความร่วมมือจากพวกเหล่านี้ในการที่จะช่วยพวกเขาได้

ดำรงตำแหน่งค่อลีฟะห์ ดังนั้นพวกอับบาซียะห์จึงหันมาให้การสนับสนุนพวกอัล-ม่าวาลีอย่างเต็มที่ เพราะ

พวกนี้มีจำนวนมาก และกำลังเป็นเดือดเป็นแค้นต่อราชวงศ์อุมัยยะห์อยู่แล้ว

            หลังจากนั้นไม่นาน บุคคลสำคัญ ๆ ระดับแนวหน้าของพวกอับบาซียะห์ก็ได้ปรากฏตัวขึ้น นับ

ตั้งแต่อบูมุสลิมอัลคุรอซานีย์ได้เริ่มเผยแพร่แนวความคิดตั้งอาณาจักรอับบาซียะห์ที่แคว้นคุรอซานในปี

ฮ.ศ.ที่ 129   ก่อนที่ราชวงศ์อุมัยยะห์จะสลาย

            ลงเพียง 3 ปี  บุคคลในตระกูลฮาซิมซึ่งประกอบด้วยกลุ่มลูกหลานของท่านอาลี บุตร อบีตอลิบ ซึ่ง

เรียกกันว่า “ อัลอะละวียีน ”    และลูกหลานของอับบาส ซึ่งเรียกกันว่า “ อับบาซียีน ”  ได้จัดประชุมกันขึ้นที่

แค้วนฮิญ๊าซ พวกเขาได้ปรึกษาหารือกันถึงวิธีการที่จะกำจัดราชวงศ์อุมัยยะห์ และคัดเลือกตัวบุคคลที่จะ

มาดำรงตำแหน่งค่อลีฟะห์

           ในที่สุดผู้ที่เข้าร่วมประชุมก็ได้คัดเลือกบุคคลผู้หนึ่งซึ่งร่วมประชุมอยู่ด้วยคือ มูฮำหมัด บุตร อับดุล

เลาะห์ บุตร อัลหะซัน บุตร อาลี บุตร อบีตอลิบ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในนามของ

           “ อันนัฟซุซซะกียะห์ ” ให้เป็นผู้ที่จะมาดำรงตำแหน่งค่อลีฟะห์   แต่เมื่อการปฏิวัติประสบ

ความสำเร็จในภายหลัง บุคคลผู้นี้กลับไม่ได้รับตำแหน่งค่อลีฟะห์ แต่กลับตกเป็นของบุคคลผู้หนึ่งในตระกูล

อับบาซียะห์     ซึ่งมีชื่อเรียกกันว่า “ อะบุ้ลอับบาส อัซซัฟฟาฮ์ ” ซึ่งมีความหมายตามรากศัพท์ว่า “ ผู้

กระหายเลือด ” ทั้งนี้เพื่อแสดงให้เห็นว่าเขาต้องการที่จะใช้วิธีนองเลือดแก่ผู้ที่ไม่เชื่อฟังและเป็นปฏิปักษ์ต่อ

เขา และเพื่อเป็นการข่มขวัญพวกอุมัยยะห์

           ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกิดการนองเลือดอยู่เสมอ ทำให้พวกอุมัยยะห์ต้องถูกสังหารคนแล้วคนเล่า  การ

จองล้างจองผลาญต่อพวก     อุมัยยะห์มิได้หยุดอยู่เฉพาะคนที่มีชีวิตอยู่เท่านั้น แต่ยังลามไปถึงผู้ที่ล่วงลับ

ไปแล้ว อาทิ เขาได้สั่งให้ทำหุ่นจำลองของค่อลีฟะห์แห่งราชวงศ์อุมัยยะห์บางท่าน แล้วเอาไปเผาไฟ  ยิ่งไป

กว่านั้นเขายังสั่งให้ขุดสุสานของท่านมุอาวียะห์ บุตร อบีซุฟยาน ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์อุมัยยะห์  สุสาน

ของท่านย่าซีด บุตร มุอาวียะห์  สุสานของท่านอับดุลมาลิก บุตรมัรวาน และสั่งให้เฆี่ยนตีศพของฮิซาม

บุตร อับดุลมาลิกด้วยแส้  แต่เขาสั่งมิให้แตะต้องศพของค่อลีฟะห์อุมัร บุตร อับดุลอาซีซ ทั้งนี้เพราะเขา

ยอมรับในความดีและผลงานของท่าน

            อะบุ้ลอับบาส อัซซัฟฟาฮ์ ดำรงตำแหน่งค่อลีฟะห์ประมาณ 4 ปี 9 เดือน เวลาส่วนใหญ่ใช้ในการ

กวาดล้างฝ่ายตรงข้ามให้ราบคาบ และพยายามทุกวิถีทางที่จะสร้างความมั่นคงให้แก่อาณาจักรของตน แต่

อย่างไรก็ตาม เขาก็ยังคิดค้นหาวิธีการและสิ่งใหม่ ๆ ขึ้นมา เช่น ได้มีการนำเอาระบบบริหารงาน

แบบทบวง – กรมมาใช้ โดยให้มีการแต่งตั้งคณะมนตรีเข้ามาบริหารงานเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์

อิสลาม เมื่อท่านเสียชีวิตลงในปี ฮ.ศ. ที่ 136 ตำแหน่งค่อลีฟะห์จึงตกเป็นของท่านอบูยะฟัร อัลมันซู๊ร ซึ่ง

เป็นสมัยที่มีความสำคัญและยาวนานที่สุดของราชวงศ์อับบาซียะห์ เพราะท่านครองราชย์บัลลังก์เป็น

เวลานานถึง 22 ปี  และในช่วงเวลานั้นท่านสามารถทำให้อาณาจักรมีความมั่นคง  ท่านสั่งให้มีการ

จัดระบบการปกครองขึ้นมาใหม่ คือใช้ระบบการบริหารงานแบบรวมอำนาจ

           ซึ่งท่านถือว่าเป็นระบบที่เหมาะสมที่สุดกับสถานการณ์ในสมัยนั้น  ท่านได้รวบรวมอำนาจการ

ปกครองไว้ทั้งหมด  คณะมนตรีนั้นไม่มีบทบาทอะไรมากมายนัก ทำให้การบริหารในด้านการปกครองมี

ประสิทธิภาพและคล่องตัวขึ้น ทำให้เกิดความสงบเรียบร้อยขึ้นในแผ่นดิน

            ผลงานที่เป็นอมตะของท่านค่อลีฟะห์ท่านนี้คือ การสร้างกรุงแบกแดด เพื่อให้เป็นราชธานีของ

อาณาจักรอิสลาม ซึ่งในกรุงแบกแดดประกอบด้วย ที่ทำการของท่านค่อลีฟะห์ ทบวง และ กรมต่างๆ

  บ้านพักนายทหารและข้าราชการ  มัสยิด  ปราสาท ราชวัง ตลาด ร้านค้า  สถานที่ต้อนรับแขกบ้านแขก

เมือง เป็นต้น

            เมื่อได้สร้างนครแบกแดดเรียบร้อยแล้ว  ความเจริญในด้านต่าง ๆ ได้เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว ตัว

เมืองมีการขยายออกไปอยู่เรื่อย ๆ  ส่วนทางด้านวิชาการนั้นถือว่าแบกแดดเป็นศูนย์รวมแห่งวิชาความรู้  มี

นักศึกษา และผู้แสวงหาวิชาความรู้เดินทางเข้ามายังนครแบกแดดกันมากมาย  มีการแปลตำรับตำรา

วิชาการต่างๆ ที่เป็นภาษาต่างประเทศให้เป็นภาษาอาหรับ   เช่น แพทย์ศาสตร์ วรรณคดี และวิศวกรรม

 เป็นต้น ตลอดจนมีการส่งเสริมในด้านวิชาการของอิสลามทุกสาขาวิชาการ  มีหอสมุด มีตำรับตำรา

มากมายจนเป็นที่กล่าวขวัญถึงของประเทศใกล้เคียงในขณะนั้น

            กรุงแบกแดดเริ่มเจริญรุ่งเรืองขึ้นนับตั้งแต่ก่อตั้งเป็นราชธานีในปี ฮ.ศ. ที่ 145 และเจริญรุดหน้า

เรื่อยไป จนกระทั่งพวกตาตาร์ ( มองโกล ) โดยการนำของ โฮลาโก หลานของเจงกิสข่าน ได้ยาตราทัพบุก

เข้ายึดแบกแดดในปี ฮ.ศ. ที่ 656 และได้ทำลายแบกแดดลงอย่างราบคาบ จนแทบไม่มีอะไรหลงเหลืออยู่

เลย ตำราต่าง ๆ ถูกทำลายและเผาทิ้ง บางส่วนก็ถูกขนไปทิ้งที่แม่น้ำไทกริสและยูเฟรติส  ซึ่งนับว่าเป็น

ความสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของแบกแดดและอาณาจักรอิสลามโดยรวม

            หากพิจารณามองดูถึงยุคราชวงศ์อับบาซียะห์แล้ว จะเห็นได้ว่าเป็นยุคที่มีความเจริญรุ่งเรือง  และ

มีการตื่นตัวทางด้านวิชาการเป็นอย่างมาก มีการส่งเสริมสนับสนุนนักปราชญ์ นักวิชาการ นัก  วรรณคดี

 อีกทั้งยังส่งเสริมทางด้านศิลปะและสถาปัตยกรรม ซึ่งมองโดยรวมแล้วถือว่ายุคนี้เป็นยุคทองของอิสลาม

สมัยหนึ่งเลยทีเดียว …

• < ต่อไป
• ต่อไป >